ÇOCUK İSTİSMARI

BUSUNUZ OLMASIN

  İÇİNDEKİLER

Ø Çocuk İstismarı Nedir?

Ø İstismar Çeşitleri Nelerdir?

Ø Çocuk İstismarının Belirtileri Nelerdir?

Ø İstismara Uğrayan Çocuğun Davranışlarındaki Değişiklikler Nelerdir?

Ø Çocuklar İstismarı Neden Gizler?

Ø İstismardan Şüphelenildiği Zaman Ailenin Yapması Gerekenler Nelerdir?

Ø Çocuk İstismarını Önlemek İçin Neler Yapılmalıdır?

Ø Rehberlik Hizmeti Olarak Hangi Kurumlara Başvurulmalıdır?

Ø Çocuklara Yönelik Etkinlikler

Ø Acil Numaralar

   ÇOCUK İSTİSMARI NEDİR?

         NCCAN ( Amerikan Ulusal Çocuk İstismarı Ve İhmali Merkezi)’e göre “ çocuk ve erişkin arasındaki temas ve ilişki, o erişkinin veya başka birinin cinsel tatmini için kullanılmışsa, çocuğun cinsel olarak istismarı olarak kabul edilir. Cinsel istismar diğer bir çocuk tarafından eğer bu çocuğun diğeri üzerinde belirgin bir gücü veya kontrolü söz konusuysa veya bariz bir yaş farkı varsa da gerçekleştirilebilir.” [1]

         Çocukta cinsel istismar yetişkinin çocuk ile ilişkiye girmesi veya cinsel herhangi bir davranış için kullanılmasıdır. Çocuk istismarı fiziksel ya da psikolojik gelişimini olumsuz olarak etkileyen davranışlardır ve çocukların anne, babaları, çocukların bakımını üstlenen kişiler, akrabaları, yakın çevreleri ya da yabancı kişiler tarafından yapılan, bedensel veya psikolojik olarak sağlıklarına zarar veren fiziksel, duygusal, cinsel ya da zihinsel gelişimlerini engelleyen tutum ve davranışlardır.[2]

             İSTİSMAR ÇEŞİTLERİ NELERDİR?

1.  Duygusal İstismar
Çocuğun sözel yolla psikolojik yaralamaya duygusal istismar denilmektedir. Duygusal istismara örnek olarak; bağırma, etiketleme, alay etme, suçlama, ilgi göstermeme, çocuk yokmuş gibi davranma, tehdit etme olarak sayılabilir. Duygusal istismar genel olarak diğer istismar türleriyle birlikte görülebilmektedir.

2.  Fiziksel İstismar
kaza dışı çocuğun bedeninde sıklıkla yara izleri gözlemlenir. Fiziksel istismar; vurma, ısırma, tokat atma, tekme atma, boğma gibi zarar verici davranışlar içerir.

3.  Cinsel İstismar
Çocukta cinsel istismar yetişkinin çocuk ile ilişkiye girmesi veya cinsel herhangi bir davranış için kullanmasıdır. Pornografiye maruz bırakma, çocuk pazarlama, teşhir, çocuğu çıplak olarak izleme cinsel istismar kapsamındadır.

4.  İhmal Etme
Çocuğun fiziksel ihtiyaçlarını karşılamamadır. Çocuğu gözetimsiz bırakmak, güvenli ortam sağlamamak, yemek-su ihtiyaçlarını karşılamamak, terk etme ihmal etme davranışlarından sayılmaktadır.[3]

ÇOCUK İSTİSMARININ BELİRTİLERİ NELERDİR?

İstismarın en önemli göstergelerinden biri çocuğun bunu açıklama biçimidir. Bir ebeveyn olarak, çocuğunuz böyle bir bilgiyle size geldiği zaman ne yapılması gerekildiğini bilmelisiniz. Çocuğunuz size doğrudan istismar edildiğini söyleyebilir. Fakat bu az kullanılan bir yoldur.

Aşağıda, çocukların kullandığı ifade etme biçimlerine değinilecektir sizin rolünüz dinlemek ve çocuğa görev vermektir. Soruşturma yapıcı tarzda sorular sorulmamalıdır.

·      Dolaylı İmalar

Örnekler:

·       “Erkek kardeşim dün gece uyumama izin vermedi.”

·       “Komşumuz x abi, çok komik iç çamaşırları giyiniyor.”

·       “ Annemin beni amcamla yalnız bırakmasından hiç hoşlanmıyorum.”

·       “Bakıcım beni çok sıkıştırıyor.”

Açıklama: Kelime hazinesi fazla gelişmediği, daha özgün kelimeleri henüz öğrenmediği, utandığı ya da çekindiği, söyleyemeyeceğine dair söz verdiği için ya da tüm bu nedenlerden ötürü bir çocuk bu ifadeleri kullanabilir.

Gizli İfade Etme

Örnekler:

·       “Çok kötü bir biçimde ellenilen bir kız tanıyorum.”

·       “Tanıdığım bir kız var, annesine rahatsız edildiğini söyledi fakat annesi ona inanmadı.”

Açıklama: Çocuk bildiği bir kişi hakkında konuşabilir, fakat bu kendisi de olabilir. Onu “diğer çocuk” hakkında bildiklerini anlatmaya teşvik edin. Sonra anlattığı şeyleri bu kişinin daha önce yaşayıp yaşamadığını sorun.

·      Koşul Koyarak ifade Etme

Örnekler:

·       “Bir sorunum var fakat kimseye söylemeyeceğine söz verirsen sana anlatırım.”

Açıklama: Birçok çocuk istismar edildiklerine dair sakladıkları sırrı söylerlerse başlarına olumsuz şeyler geleceğine inanır. Çocuklar saldırganlar tarafından da sessizliklerini korumaları için tehdit edilmiş olabilirler. Çocukların güvenini kazanarak bazı sırların saklanamayacağını ve mutlaka güvendikleri bir büyükleriyle paylaşmalarını söyleyiniz.

 İSTİSMARA UĞRAYAN ÇOCUĞUN     DAVRANIŞLARINDAKİ DEĞİŞİKLİKLER NELERDİR?[5]

      Psikiyatristler ve gelişim psikologları küçük yaş dönemlerinde çocukların yaşadıklarını unutmadıklarını ve bu dönemdeki olumsuzlukların telafisinin olmadığını ifade etmektedirler. Böyle bir sorunla karşılaşan çocukta geri donuşu olmayan sorunlar vuku bulmaktadır. Bunların başlıcalarını listelemeye çalışırsak şu şekilde sıralayabiliriz:

·  Travma

·  Travma Sonrası Stres Sendromu

·  Damgalama, Ayıplama, Utanma

·  Suçluluk Hissi

·  Düşük Benlik Algısı

·  Öfke Duyma

·  Histeri

·  Cinsel Davranış Bozukluğu

·  Cinsel Saldırganlık

· Bilişsel Çarpıtma (“Dünya kötü bir yer” vb. düşünceler)

·  İntihar Düşüncesi

·  Kaygı-korku Bozukluğu

·  Değersizlik Hissi

·  Yeme Bozuklukları

·  Eşcinsellik

·  Alkol ve Uyuşturucu Madde Bağımlılığı

·  Fuhuşa Yönelme

·  Depresyon

               ÇOCUKLAR İSTİSMARI NEDEN GİZLER?[6]

·      Kendilerine inanılmayacağını düşünürler.

·      Başlarının belaya girmesinden korkarlar.

·      İstismarcının tehdidinden korkarlar.

·      İstismarcıyı korumak isteyebilirler; istismarcıyı sevebilir ama yaptıklarını sevmezler.

·      Nasıl anlatılacağını bilmeyebilirler.

·      Büyükleriyle (otorite ifade edenlerle) cinsel konuları konuşmaktan utanabilirler.

·      İyi çocukların cinsellikle ilgili sözcükleri kullanmamaları gerektiği söylenmiş olabilir.

·      Cinsel davranışların yanlış olduğunu bilmeyebilirler.

·      Arkadaşları tarafından dışlanacağını düşünebilirler.

İSTİSMARDAN ŞÜPHELENİLDİĞİ ZAMAN AİLENİN YAPMASI GEREKENLER NELERDİR?[7]

   Çocuğunuzun cinsel istismara uğradığından şüpheleniyorsanız, öncelikle çocuğunuza kızmamanız çok önemlidir. Çocuğunuzda, yanlış bir şey yaptığı duygusunu sakın yaşatmayın.

     Çocuğunuzu sorguya çekmeyin. Ne olduğunu, ne zaman ve kiminle olduğunu sorabilirsiniz ama bu olayın neden olduğunu sormayın.

     Çocuğunuzun önünde üzüldüğünüzü belli etmemeye çalışın. Çocuklar bu durumda kolaylıkla kendilerini suçlu hissedebilir ve bilgi vermekten kaçınabilirler.

     Çocuğunuza bu konuda bir şeyler yapacağınıza dair telkinlerde bulunun ve derhal yardımcı olabilecek kimselerle, örneğin bir psikolog, çocuk gelişimi uzmanı, sosyal yardım görevlisi veya polisle temasa geçin.

     Türkiye’de cinsel şiddete maruz kalan çocuklara yardım için özel telefon hatları oluşturulmuş ve merkezleri kurulmuştur. Ortada bir çocuğun cinsel şiddet mağduru olma riski ve olasılığı varsa, hemen size yol gösterebilecek olan bu merkezler ve telefon hatlarıyla temas kurmalısınız.

İSTİSMARA UĞRAMIŞ OLAN ÇOCUĞA AİLENİN YAKLAŞIMI NASIL OLMALIDIR?[8]

Çocuklar istismara uğradıklarında suçluluk ve korku duyguları yaşarlar. Aileler çocuklarına güvenli bir ortam sağlamalı ve kendilerini rahatça ifade edebilecekleri güveni kazandırmalıdırlar. Ebeveynler her zaman çocukların duygu ve davranışlarına duyarlı ve açık olmalı çocuğun bir başka yetişkinle veya bir başka çocukla temas kurmayı reddetmesini nedenlerinin olabileceğini düşünerek buna saygı göstermelidirler. Örneğin; çocuk aileden birisiyle (baba,abi,amca,dayı,kuzen) ya da ailenin görüştüğü kimselerle (komşu,aile dostu) yalnız kalmak istemiyorsa, bakkala gitmek istemiyorsa, komşuya gitmek istemiyorsa ebeveyn çocuğun inatlaşmasından ya da kendisini dinlemediğinden ötürü gitmek istemediğini düşünebilir. Çocukla etkili iletişim kurarak davranışın nedenini bulabilirler.[9]

ÇOCUK İSTİSMARINI ÖNLEMEK İÇİN NELER YAPILMALIDIR ?[10]
 Cinsel organların isimlerinin doğru şekilde öğretilmesi, 
 Cinselliğin ne olduğu, doğru cinsel etkileşimin nasıl sağlandığı, kendisine kimlerin ve nasıl dokunabilecekleri, 
 İyi ve kötü sırların ne olabileceği, güvenebileceği kişilerin tayını  Cinsel istismarın ne olduğu,  Kimlere ve nelere karşı dikkat etmesi gerektiği,  İstismara uğradığında ne yapması gerektiği,  Çocuk olarak hakları ve yükümlülükleri gibi konular üzerinden eğitim programları tekrar düzenlenmelidir; ve bu konularda onları koruma görevinin yetişkinlerde olduğu belirtilmelidir. Çocuklara doğru ve yanlış ifadeleri dikte etmekten ziyade, yapılmaması ve yapılması gibi öğütlerin ötesinde sınırları bilmeleri, hem mağdur olmamalarını sağlayabileceği gibi, gelecekte de suç işleyen konumunda olmamaları açısından önem arz etmektedir. Çünkü çocuklarda yasaklanana karşı gelişen merak veya çok fazla ifade edilen olguların algılarında normalleşmesi gibi süreçlerin olması da tehlike arz etmektedir. Bu sebeple eğitimler, her çocuğun bir mağdur adayı olabildiği gibi, bir suçlu adayı da olabildiği unutulmadan geliştirilmelidir.

REHBERLİK HİZMETİ OLARAK HANGİ KURUMLARA BAŞVURULMALIDIR?[11]

·       Çocuk İzlem Merkezleri

·       Çocuk Hizmetleri Genel Müdürlüğü

·       Çocuk Koruma Uygulama ve Araştırma Merkezi

·       Rehberlik ve Psikolojik Danışma Servisleri

Ø 

Ø 

---

[1]  BAYRAKTAR, MUSTAFA; “Çocuklara Yönelik Cinsel Taciz ve İstismara Karşı  Önleyici Eğitim Çalışmaları”, İÜHFM C.LXXI,S.1,2013.s.785-800.

[2] Gülen, S. Seber. Çocukları Cinsel Sömürü ve İstismardan Koruma Projesi, Beşte Bir, S.2

[3]  http://cocuklaringelisimi.com/2013/09/16/cocuk-istismar/ erişim tarihi 30 Nisan , 2018

[4] Gülten, S. Seber. Çocukları Cinsel Sömürü ve İstismardan Koruma Projesi, Beşte Bir, S.3

[5]   KIR, EBRU; “Çocuklara Yönelik Cinsel Taciz ve İstismara Karşı  Önleyici Eğitim Çalışmaları”, İÜHFM C.LXXI,S.1,2013 s.792,

[6] Gülten, S. Seber. Çocukları Cinsel Sömürü ve İstismardan Koruma Projesi, Beşte Bir, S.6

[7]Gülten, S. Seber. Çocukları Cinsel Sömürü ve İstismardan Koruma Projesi, Beşte Bir, S.7

[8] Gülten, S. Seber. Çocukları Cinsel Sömürü ve İstismardan Koruma Projesi, Beşte Bir, S.8

[9] Gülten, S. Seber. Çocukları Cinsel Sömürü ve İstismardan Koruma Projesi, Beşte Bir, S.9

[10] KIR, EBRU;(2013) “Çocuklara Yönelik Cinsel Taciz ve İstismara Karşı  Önleyici Eğitim Çalışmaları”, İÜHFM C.LXXI,S.1,s.792

[11] Çuhadaroğlu, Füsun  Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi Temel Kitabı, Ankara: Hekimler Yayın Birliği,2008,

Aysev, A .Soykan ve Yasemen Işık Taner. Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları, Ege Kitap Evi 2007, s.72.